بلاگ
بازی تقلید؛ پلی طلایی برای رشد ارتباطی کودک
بازی تقلید؛ پلی طلایی برای رشد ارتباطی کودک
مدتی پیش، یکی از مادرهای عزیز در کلینیک یلدا از من پرسید: «بازی تقلید رو از چه سنی و چطور شروع کنیم که به رشد گفتار بچه کمک کنه؟»
این سؤال، به ظاهر ساده ولی در عمل یکی از مهمترین نکات آغاز آموزش مهارتهای ارتباطی را مطرح میکند. در این بلاگ پست، با اتکا به تجربهی سالها کار گفتاردرمانی و آموزش به کودکان در سنین مختلف، میخواهم مرحلهبهمرحله این بازی را برایتان باز کنم.
چرا بازی تقلید مهم است؟
بازی تقلید یکی از اولین پلهای ارتباطی بین کودک و والدین است. وقتی کودک بتواند حرکت یا صداهای شما را تقلید کند، در واقع مهارتهایی مثل توجه مشترک، مشاهده، حافظه کاری، و هماهنگی حرکتی–شنیداری را در خودش فعال میکند.
از نگاه درمانی، این بازی برای تقویت:
- پایههای گفتار (شنیدن، پردازش، تکرار)
- مهارتهای اجتماعی (تعامل، نوبتگیری)
- کنترل حرکتی ظریف و درشت
یک تمرین بیرقیب است.
مرحله اول: شما کودک را تقلید کنید
قبل از اینکه انتظار داشته باشید کودک حرکات شما را تقلید کند، لازم است خودتان گام اول را بردارید.
مثال عملی از کلینیک یلدا:
وقتی با یک کودک دو ساله کار میکنم، ممکن است او دستش را روی میز بکوبد یا یک صدا بسازد. من همان حرکت یا صدا را دقیقا تکرار میکنم، با همان سرعت و همان حالت چهره.
این کار سه پیام مهم به کودک میدهد:
- من متوجه تو هستم.
- رفتار تو ارزشمند است.
- ارتباط یعنی «توجه و پاسخ دادن».
مرحله دوم: تکرار و تثبیت
برای اینکه کودک بازی را بفهمد، باید چند بار این چرخه را انجام دهید.
در تجربهی من، بعضی کودکان بعد از ۳–۴ بار، متوجه الگوی بازی میشوند و شروع میکنند به انتظار برای پاسخ شما.
نشانهی آمادگی کودک؟
وقتی با دقت به حرکات شما نگاه کند و منتظر باشد ببینید «بعدش چه میکنید».
مرحله سوم: تغییر نقشها
وقتی کودک الگو را شناخت، وقتش است جای نقشها را عوض کنید. اینبار شما یک حرکت یا صدا ایجاد کنید و منتظر بمانید کودک آن را تقلید کند.
نکته درمانی:
- حرکت باید ساده باشد (مثلاً تکان دادن دست، زدن روی میز، یا بیرون آوردن صدای «آآ»).
- با حرکات و صداهای کوتاه شروع کنید تا کودک سریع بتواند موفق شود.
تجربهی مصطفی قاسمی از جلسه درمان
یادم هست پسربچهای سهساله در اولین جلسه حتی حاضر نمیشد به صورت من نگاه کند. شروع کردم به تقلید حرکات کوچک او، بدون اینکه توقعی ازش داشته باشم. بعد از حدود پنج دقیقه، یکدفعه برگشت و همان صدای «ببب» که من زده بودم را تکرار کرد. این نقطه، آغاز تعامل ما شد.
نکات طلایی برای والدین
- زمان کوتاه: روزی یک تا دو دقیقه بازی کنید، ولی چند بار در طول روز.
- محیط آرام: توجه کودک در سکوت و بدون مزاحمت بیشتر میشود.
- حفظ هیجان: هنگام تقلید، حالت چهره شاد و پرانرژی داشته باشید.
- تدریجی پیش ببرید: از حرکات ساده به پیچیده بروید، نه برعکس.
- تشویق بیقید و شرط: حتی اگر کودک فقط نگاه کرد، او را با لبخند یا ورود به بازی تشویق کنید.
اشتباهات رایج والدین
- انتظار سریع از کودک: بعضی والدین خیلی زود از کودک میخواهند تقلید کند و این فشار، بازی را خراب میکند.
- پیچیده کردن حرکتها: شروع با ژستهای سخت باعث دلسردی کودک میشود.
- عدم استمرار: یک روز بازی کردن و فراموش کردنش نتیجه نمیدهد؛ باید هر روز تکرار شود.
نتیجهگیری
بازی تقلید یک تمرین ساده ولی عمیق است که اگر درست اجرا شود، میتواند زیربنای رشد گفتار و ارتباط کودک باشد. وظیفهی ما والدین و درمانگران این است که مسئولانه و با عشق این پل را بسازیم.
به یاد داشته باشید: اول شما وارد دنیای کودک شوید، بعد او را آرامآرام به دنیای خودتان دعوت کنید.
